Toekomst van de verbrandingsmotor
De energietransitie is in volle gang. We willen af van fossiele brandstoffen om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te verminderen. Maar betekent dit dat de verbrandingsmotor binnenkort tot het verleden behoort? Volgens Gerrit Kadijk, spreker tijdens de Edutalk “Toekomst van de verbrandingsmotor”, is het antwoord genuanceerder: de verbrandingsmotor blijft nog decennialang relevant, vooral in zware mobiele toepassingen.
Een teveel aan broeikasgassen (CO2, CH4 en N2O) in de atmosfeer zorgt voor opwarming van de aarde. In Europa is het binnenlandse verkeer en vervoer verantwoordelijk voor een belangrijk deel van de uitstoot van deze broeikasgassen. Verbrandingsmotoren, zeker ook dieselmotoren zijn tegenwoordig ‘schoon’ omdat moderne technologie zoals katalysatoren en roetfilters schadelijke emissies sterk reduceert. Maar bij verbranding van fossiele brandstoffen komt altijd CO₂ vrij, wat bijdraagt aan klimaatverandering.
Waarom niet alles elektrisch?
Elektrische voertuigen zijn schoon en efficiënt, maar niet altijd praktisch. Batterijen hebben een lage energiedichtheid: ze nemen tot vijftien keer meer ruimte in dan vloeibare brandstoffen en wegen tot 35 keer meer. Voor zware toepassingen zoals scheepvaart, industrie en langeafstandstransport is dat een groot probleem. Bovendien kost laden veel tijd en is infrastructuur niet overal beschikbaar. Elektrische aandrijving is ideaal voor lichte voertuigen en vaste routes, maar niet voor alles.
Daarnaast brengt grootschalige elektrificatie nieuwe uitdagingen met zich mee: het gebruik van schaarse grondstoffen zoals lithium en kobalt, en een energiesysteem dat kwetsbaar is door beperkte buffercapaciteit. Bij piekbelasting kan dat leiden tot continuïteitsproblemen. Kortom: elektrisch is een belangrijke oplossing, maar niet dé oplossing.
Vloeibare alternatieven
Onder atmosferische condities vloeibare brandstoffen blijven favoriet in mobiele toepassingen, zeker voor maritieme toepassingen en zware voertuigen, vanwege hun hoge energiedichtheid en eenvoudige opslag. Duurzame alternatieven zoals HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) en methanol bieden perspectief. Waterstof lijkt aantrekkelijk, maar vraagt om complexe opslag en hoge druk, waardoor het vooral geschikt is voor vaste installaties. Eigenlijk geldt voor alle nieuwe, duurzame brandstoffen bovendien: waar kan ik het kopen? Hoelang duurt dit en hoe veilig is het? Kan de brandstof veilig worden getransporteerd en opgeslagen? En wat zijn daarvan dan de kosten? En hoe staat het met de leveringszekerheid en gevoeligheid voor sabotage?
Gebruikerswensen en realiteit
Los van wat er tegenwoordig allemaal kán en beschikbaar is aan alternatieven voor de verbrandingsmotoren, hebben we ook nog te maken met gebruikers. Zij stellen hoge eisen aan hun aandrijving: betrouwbaarheid, flexibiliteit, betaalbaarheid en voldoende vermogen. Maar ook waar het gaat om beleving, het geluid en het gevoel dat gepaard gaat met een ronkende motor. En als je puur naar het gebruik kijkt, dan is de verbrandingsmotor voor veel sectoren nog steeds de meest praktische oplossing. Met moderne technologie, zoals filters en katalysatoren, kan hij bovendien schoon zijn. Onder invloed van wetgeving en beleid die sturen op verduurzaming via CO₂-reductie en brandstofkeuze, gaan de ontwikkelingen bovendien snel.
Duurzaam meeronken
Concluderend kunnen we stellen dat de keuze voor een aandrijving complex is en afhangt van meer dan veertig factoren: van vermogensprofiel en inzetduur tot kosten, infrastructuur en duurzaamheid. Elektrische aandrijving bedient een deel van de markt, vooral bij lagere vermogens en beperkte inzet. Voor zware mobiele toepassingen blijft de verbrandingsmotor voorlopig onmisbaar, mits hij draait op duurzame brandstoffen. De verbrandingsmotor is dus zeker geen achterhaald concept, maar een onderdeel van een breder systeem. Voor zware mobiele toepassingen blijft de verbrandingsmotor nog lang “meeronken” – maar dan op een duurzame manier. Elektrische aandrijving en duurzame brandstoffen zullen samen de toekomst bepalen.